door Lisa Boersen
Ik vind mijn computer te bemoeizuchtig. ‘Het spellingscontrole programma is in gebruik,’ kan hij opeens zeggen. En hopsakee, daar corrigeert hij mijn fouten. ‘O?’, zeg ik verbaasd, want daar had ik niet om gevraagd. ‘Als jij het wil... Maar mijn naam hoef je niet te onderstrepen want zo héét ik.’ ‘Lisa Boersen?’, antwoordt hij vals, ‘nóóit van gehoord’; alsof we niet al drie jaar lang samen zijn. Het wordt nog erger als ik onverwachte dingen doe. Bijvoorbeeld over wil gaan van punt 1 naar punt 3. ‘Wat is dat voor gekkigheid,’ sputtert mijn computer snel tegen. ‘Na 1 komt toch 2!’ ‘Ja, maar nu even niet,’ zeg ik, en ik probeer van zijn 2 weer mijn 3 te maken. ‘Wie kan er beter rekenen?’ houdt mijn computer vol. ‘Bovendien lijkt het me goed om hier in te springen, maak ik daar meteen een mooi blokje van.’ ‘Blijf waar je bent!’ roep ik, ‘gewoon aan de kantlijn!’ ‘Nee,’ zegt mijn computer, ‘nee, nee, nee, geloof me nou maar....’, totdat ik me slaafs gewonnen geef en de rest van mijn tekst in zijn format giet.
Een antropologische theorie stelt dat met de industrialisatie een nieuwe vorm van Animisme is ontstaan: het Automatisme . Vroeger kregen bomen, stenen, de zon, allemaal een ziel toegeschreven. Nu wordt dat massaal bij machines gedaan. We spreken vastgelopen snoepautomaten smekend toe (ah, kom op nou!), praten sussend tegen oude auto’s (even volhouden nog!), gaan in discussie met op hol geslagen kopieermachines (ik heb je niet op 300 gezet!). Hopend dat ‘iets’ een gewillig oor zal hebben, want dat ‘iets’ hebben we niet in ons greep.
Vroeger was de natuur angstaanjagend aanwezig, vol fenomenen die niemand begreep. Bliksem en donder, de opkomende zon, de regenboog of eb en vloed. Wat we niet begrijpen, willen we duiden, want het onduidelijke maakt bang. De voortsnellende techniek heeft blijkbaar dezelfde uitwerking.
Maar.... niet op iedereen.
Als mijn computer in slaap valt en niet meer wakker wordt, tot het lijkt dat hij het meent van dat ‘hibernaten’, als ik van alles heb gedaan om hem aan de praat te krijgen maar niets en niets wil lukken, dan bel ik mijn buurjongen op. Wie alpha is, moet vrienden hebben.
Hoe dwarsig mijn computer ook kan zijn, naar mijn buurjongen luistert hij altijd.
‘Rotding,’ denk ik dan, ‘nu doe je het wel...’
Maar mijn computer antwoordt onschuldig: ‘Als je op F3 had gedrukt, had ik heus wel geluisterd.’
Een selecte groep mensen raakt niet geďntimideerd door apparatuur. Sterker nog, ze kijken watertandend uit naar de nieuwste snufjes op technisch gebied. Ze speuren gretig door hun computer, gaan alle functies langs. Maken een programmaatje, gaan uit hacken, zijn verslaafd aan geheugen, meer en meer geheugen om meer en meer te kunnen doen. Ze spreken de juiste taal, kennen de codes, leven blij en gelukkig in bęta-land.
Zíj praten niet tegen hun computer want die luistert altijd naar hen.
Ach, de ongekende macht van de technici! Zij en zij alleen bepalen de richting en de snelheid van de technologie. Overleggen met de rest van de bevolking is er niet bij. Of iedereen het nog snapt, is geen factor die meeweegt. Een ondemocratisch proces. Daarom denk ik dat er behoefte is aan een nieuwe partij. De Partij ter Vertraging van de Techniek.
Als technische achterstandskinderen zullen we een vuist moeten maken, om de weg naar vooruitgang te versperren. Ik denk aan demonstraties en spandoeken, aan radio- en televisiespotjes.
‘Dvd, weg ermee!’ zullen we roepen, onze videorecorder doet het tenslotte ook.
‘1 MB is ook ok!’ want hoeveel geheugen heeft een mens helemaal nodig?’
‘MP3 dat wil ik nie!’
‘Ik baal van digitaal!’
Voor iedereen die niet verder komt dan Control-Alt-Delete, voor wie ooit heeft gehuild na een verdwenen tekst, voor wie een week nodig heeft om een printer aan te sluiten of soms een uur heeft gezocht naar vastgelopen papier, verhef uw stem.
Alpha’s, bejaarden, verenigt u!
Lisa Boersen is programmamaker van Paradiso en auteur
De Helling 2004/4
