door Marja Vuijsje
In een Amerikaans weekblad las ik een column waarin gesteld werd dat ‘de media’ ten onrechte de indruk wekken dat de inwoners van Amerika tot op het bot verdeeld zijn over de manier waarop de oorlog tegen het terrorisme gewonnen kan worden. Wie de nieuwszenders en de opiniepagina’s van kranten en tijdschriften als richtsnoer neemt, denkt al gauw dat de Amerikanen allemaal sidderend van angst voor griezelige moslims de ene of de andere kant kiezen. De ene partij meent met Bush dat Amerika zo hard mogelijk moet optreden en ziet geen bokken op de weg als daarbij steeds meer persoonlijke vrijheden sneuvelen. Zij vinden het bijvoorbeeld niet zo’n gek plan om alle mensen met moslimse achternamen goed in de gaten te houden en zo mogelijk te weren uit het land van de onbegrensde mogelijkheden.
De andere partij vindt dat Amerika zich onder leiding van Bush aan het ontwikkelen is tot een enge natie die wild om zich heen slaat en er voornamelijk voor zorgt dat de terroristen de wind in de zeilen krijgen. Zij zijn de aanhangers van het idee dat Bush de grootste promotor is van Bin Laden. Welke van de twee meningen ook geventileerd wordt, ze hebben één ding met elkaar gemeen: de gedachte dat de tweedeling tussen de moslimwereld en het Westen compleet is, dat vrijwel alle Amerikanen daar wakker van liggen en massaal voor de ene of de andere optie kiezen. Volgens de columniste van het weekblad is dat een verkeerd beeld. Zij meent dat verreweg de meeste Amerikanen hierover nauwelijks een mening hebben.
Van de Oostkust tot de Westkust zijn ze voornamelijk bezig met hun eigen dagelijkse leventje van hard werken om het hoofd boven water te houden en in hun schaarse vrije uurtjes te genieten van een honkbalwedstrijd of een romantische televisieserie over een gelukkig maar door tegenslagen geplaagd gezin. Wel wordt hen door de noodkreten die voortdurend op radio en tv en in kranten en tijdschriften worden geuit onnodig veel angst aangejaagd voor de terroristen die misschien wel onder hen zijn. Die opgeklopte angst, stelt de columniste, is misschien nog wel een groter gevaar dan het terrorisme zelf. Per slot van rekening is de kans daadwerkelijk opgeblazen te worden door een moslimterrorist betrekkelijk klein. In ieder geval kleiner dan onder groene zoden terecht te komen door een verkeersongeval, een schietgrage buurman of het ontbreken van goede medische zorg. Wel leidt die om zich heen grijpende angst ertoe dat al die ‘gewone Amerikanen’ zich verder terugtrekken in hun etnisch gescheiden privésfeer en zich meer en meer afkeren van de maatschappij waarvan ze onderdeel uitmaken. Volgens de columniste hebben de Amerikaanse media zich sinds 9/11 ontwikkeld tot een Angst Producerende Industrie. Overigens net zoals de Arabische media, die een spiegelbeeld zijn van wat de Amerikanen aan opinies over zich heen krijgen.
Sinds de moord op Theo van Gogh moet ik vaak aan dat stukje denken. Waarom dat zo is? Misschien wel omdat ik sindsdien geen enkele behoefte voel zelf ook nog een duit in het zakje te doen. Over dit fenomeen zat ik bij de beste Libanees van Amsterdam te praten met een vriendenclubje bestaande uit Amsterdammers van diverse pluimage. De Afrikaanse Nederlander in ons gezelschap zei op een zeker moment dat de gedachte dat er wel een miljoen moslims onder ons zijn de laatste tijd regelmatig door zijn hoofd speelt. Hij vond dat geen prettige gedachte. “Een miljoen moslims? We leven hier met zestien miljoen Nederlanders!”, stelde onze uit Iran afkomstige vriend. Maar dat vond een aantal tafelgenoten een dooddoener van jewelste. Toen we op huis aan gingen, liepen we door de Kinkerstraat. Veel moslims daar. Ze zagen eruit als gewone mensen die voornamelijk bezig zijn met hun eigen dagelijkse leventje. Net zoals hun niet-moslimse buurtgenoten wekten ze niet de indruk zich erg te bekommeren om de strijd tegen het terrorisme. Allemaal hadden we last van de regen die met bakken uit de hemel kwam.
Marja Vuijsje is freelancejournalist
De Helling 2004/4
