door Erica Meijers
Vanaf het moment dat mensen hun handen vrij hadden hebben zij ze gebruikt om dingen te maken. Kunst, handwerk, religie en de allermodernste technologische vernieuwingen komen uit dezelfde drang voort: meer grip krijgen op het bestaan. De afdruk van een hand van zo’n twintigduizend jaar voor onze jaartelling op het omslag van deze Helling herinnert daaraan. Nieuwe technologie roept veel debat op: het ene na het andere congres vindt plaats, georganiseerd door een van de vele wetenschappelijke, adviserende en andersoortige instituten die zich met technologie bezighouden. De politiek lijkt nogal afwezig op dit terrein. Op het eerste gezicht niet zo verwonderlijk: is het ontwerpen van nieuwe technologieën niet vooral een zaak van deskundigen en specialisten? Toch liggen er wel degelijk de nodige vragen op het bordje van de politiek. Als het om linkse politiek gaat is dat nog duidelijker, want daar zijn de meningen over technologie nogal eens verdeeld: leiden de nieuwe technologische mogelijkheden tot de nachtmerrie van Big Brother, of zullen zij het klimaat- en energieprobleem oplossen?
Het gaat ons in deze Helling in feite zozeer om de technologie zelf – en er komen ook slechts een paar voorbeelden van nieuwe technologieën aan de orde – , maar vooral om het proces van besluitvorming rondom de ontwikkeling van nieuwe technologie. Want wie besluit wat er wel ontwikkeld wordt en wat niet? Is er sprake van een evenwicht in het krachtenveld van wetenschap, bedrijfsleven en de publieke sector? Investeren we in hybride auto’s, groene energie en hulpmiddelen voor ouderen en gehandicapten of in slimme snufjes die gericht zijn op beveiliging, terrorismebestrijding en toezicht? Hebben de verschillende adviseurs op technologisch terrein niet veel te veel macht omdat politici niet begrijpen waar het over gaat? Moet de politiek de ethische dilemma’s die door sommige nieuwe mogelijkheden worden opgeroepen niet begeleiden of op zijn minst onderkennen? En is de politiek er al dan niet verantwoordelijk voor dat nieuwe technologie geďntroduceerd en aanvaard wordt door een breed publiek?
Al deze vragen komen in deze Helling aan de orde. Vanuit de verschillende terreinen komen betrokkenen aan het woord, met elk hun eigen perspectief en – de lezer zij gewaarschuwd! – met elk hun eigen belang. Wellicht leidt dat tot wat meer – politieke – grip op de producten van onze handen, tweeduizend jaar na het begin van onze jaartelling.
Erica Meijers is hoofdredactrice van De Helling
De Helling 2008/4
