door Hapé Smeele en Erica Meijers
ThB: van huis uit rooms-katholiek. TvdH: van huis uit gereformeerd. Getrouwd: 31.8.2005, na 35 jaar samenwonen. Geen kerkelijk huwelijk, wel een dankdienst in de rooms-katholieke parochie in Hengelo, waarin ze gezamenlijk voorgingen als lekenvoorgangers.
“Toen we elkaar in 1970 leerden kennen, gingen we al gauw samen op zoek naar een kerk waar we ons thuis zouden voelen. Ik was bezig me los te maken uit de gereformeerde kerk, al was ik nog steeds actief in een oecumenische werkgroep. Met Theo kwam ik terecht in een rooms-katholieke parochie waar ik me zeer thuis bleek te voelen.” Tom van der Heide verliet begin jaren zeventig de gereformeerde kerk in zijn woonplaats Hengelo omdat ze de samenwerking met de hervormden blokkeerden. Zelf vond hij in de parochie veel respect voor zijn kennis van de bijbel en werd al snel op allerlei manieren actief. In 1978 werd hij rooms-katholiek. De paus, Maria en de heiligen zeiden hem nog altijd niet veel en van rooms-katholieke opvattingen over bijvoorbeeld homoseksualiteit moest hij niets hebben, maar in overeenstemming met zijn gereformeerde achtergrond plaatste van der Heide de plaatselijke parochie waarvan hij lid werd voorop. Daar hoefde hij slechts zijn instemming te betuigen met de apostolische geloofsbelijdenis, die ook onderdeel is van het erfgoed van zijn calvinistische traditie.
Theo Bakker ging begin jaren zestig in een klooster, maar na drie jaar besloot hij toch uit te treden. Daarbij speelde ook mee dat het moeilijk bleek de vereiste celibataire afstand te houden tot andere mannen in het klooster. In plaats van priester werd hij onderwijzer en later verpleger en directeur van een verzorgingstehuis. Zijn familie vertelde hij pas van zijn homoseksualiteit toen hij met Tom van der Heide een relatie kreeg, waarbij dit laatste een grotere schok bleek dan het feit dat zijn nieuwe partner van gereformeerde huize was. Broers en zus waren hem in dit laatste al voorgegaan. Maar onoverkomelijk bleek het allemaal niet: Tom van der Heide: “Ik werd als een nieuwe zoon in de familie opgenomen”. Zijn eigen ouders waren al overleden en maakten noch zijn coming out, noch zijn overgang naar de rooms-katholieke kerk mee.
Tom van der Heide en Theo Bakker vervulden in de turbulente jaren zeventig een belangrijke rol in het kerkelijke en maatschappelijke gesprek over homoseksualiteit. Nadat in het telefoonboek extra de tekst hadden laten zetten: ‘homofilie, informatie en advies’, werden ze uit het hele land gebeld door mensen die soms de wanhoop nabij waren. Naast hun gewone werk – Van der Heide gaf al vroeg zijn baan als elektrotechnicus bij een bedrijf op en werkte als zelfstandig televisie- en klokkenmaker – bezochten ze tal van kerkelijke gemeentes en parochies om het gesprek over geloof en homoseksualiteit te voeren. Dit werd speciaal vermeld toen ze in 2003 voor hun vrijwilligerswerk een koninklijke onderscheiding kregen. Afgelopen jaar nog organiseerden Bakker en Van der Heide als lekenvoorgangers een themadienst over dit onderwerp, waarbij ze ook de plaatselijke imam van de Turkse gemeenschap in Hengelo uitnodigden. “Wat ze ermee doen in hun eigen gemeenschap is hun zaak”, zegt Tom van der Heide, “maar ik vond dat ze wel op de hoogte moesten zijn. De imam was het daar overigens mee eens.”
“Er is bij ons, als ‘die homo’s’ ook een keer vuurwerk door de brievenbus gegooid, daar hebben we toen de politie bij ingeschakeld”, vertellen Bakker en Van der Heide. “Maar meestal kan je het zonder wel af. Je moet niet weglopen voor wat er op je weg komt. Mijn ervaring is dat er naar je geluisterd wordt, als je je mond maar opendoet”, aldus van der Heide.
“Partijpolitiek houdt ons niet zo bezig”, vertelt Theo Bakker, “maar we stemmen wel meestal links.” De KVP uit zijn jeugd verliet hij al snel. Noch hij, noch Tom van der Heide voelden iets voor het CDA, toen ARP en KVP hierin opgingen. “Sociale politiek is voor mij vanuit bijbels oogpunt wel belangrijk”, zegt Bakker, “ maar met politiek waar het etiket ‘christelijk’ opzit, heb ik niets. Voor de rechtschristelijke kant heb ik nooit enige affectie gehad.” “ Daar wordt de bijbel gelezen ‘van kaft tot kaft’”, vult van der Heide aan, “ wij geloven daar niet in, in een letterlijke vertaling van bijbelteksten naar hedendaagse politiek. Centrale bijbelse uitgangspunten zijn wel belangrijk. Op grond van de gedachte dat je zorgvuldig moet omgaan met de vreemdelingen in de samenleving, zijn we bijvoorbeeld actief in gesprekken met andere culturen. Ik vind werkelijk dat die een verrijking zijn, zolang ze niet fanatiek worden en zolang ze niet oordelen over mij of een ander. Want het laatste oordeel is nog altijd enkel weggelegd voor God of Allah en dat stelt ons gerust.”
De bijbehorende foto is enkel te zien na het downloaden van de PDF op de voorpagina van dit nummer.
De Helling 2008/1
