door Erica Meijers
Midden november kwamen er van allerlei kanten deadlines op me af. Ik besloot naar Eindhoven te gaan om de tentoonstelling over politiek en kunst in het Van Abbemuseum te bezoeken, waarvan deze Helling het één en ander laat zien. Wat helpt beter om te ontsnappen aan de stress dan een middagje in het museum? De schoonheid aan de muren en de rust van het gebouw werken als balsem op de vermoeide ziel. Maar wat ik zag verwees me onmiddellijk terug naar de onrustige werkelijkheid. Want kunst kan dan wel troosten, ze doet dat vooral omdat ze een andere laag aanboort, niet omdat ze geruststelt. Misschien kun je zelfs zeggen dat de beste kunst degene die haar ondergaat verontrust. Kunst verandert de wereld. Daarom is linkse politiek en kunst ook zo’n goede combinatie, zou je denken.
Maar dat valt soms vies tegen. Een kunstenaar als Malevitsj, wiens ‘suprematisch kruis’ het omslag van deze Helling siert, kreeg het na de eerste revolutionaire jaren al snel moeilijk in het communistische Rusland. Wat hem betreft gaat kunst over spiritualiteit en moet geen politieke pretenties hebben. Zijn vriend en leerling Lissitzky, wiens werk op pagina 42 van de geprinte versie van deze Helling is te zien, zag dat anders. Hij wilde met zijn kunstenaarschap de nieuwe wereld dienen die na 1917 zou ontstaan. Maar ook hij kwam bedrogen uit en zocht zijn heil tenslotte buiten de Sovjet-Unie.
In een geheel andere politieke context – die van het postcommunistische Oost-Europa – verliet de Bulgaarse Hristina Tasheva haar land om het geluk te zoeken in Nederland. Haar werk is in de geprinte Helling te zien.
Met deze foto’s en kunstwerken, maar ook door middel van de artikelen wordt in deze Helling een gesprek geopend over kunst en politiek, dat in januari in Amsterdam zal worden voortgezet op een conferentie over kunst en politiek.
De Helling 2007/4
