door Wilken Veen
Mient-Jan Faber, Vooruitgeschoven spionnen, Spectrum-Utrecht 2007, 276 pp, € 19,95, ISBN 978 90 274 4549 0
"Puttend uit zijn persoonlijk archief, zijn dagboeken en interviews met betrokkenen schetst Faber een indringend tijdsbeeld van de Koude Oorlog, een oorlog die gewonnen werd door gewone mensen die het juk van het communisme van zich af wisten te schudden.” Deze zin op het omslag trof mij als een slag in het gezicht. Ik was mij bewust dat Faber en ondergetekende verschillende posities innamen in de vredesbeweging ten tijde van de Koude Oorlog. Maar ik meende toch ook dat we als bondgenoten ondanks verschillen van opvatting een gezamenlijke strijd voerden: voor ontwapening en ontspanning, tegen kernwapens en vijandsbeelden. Ik blijk het fout te hebben gehad. Faber vocht als vooruitgeschoven spion niet tegen de Koude Oorlog, maar in de Koude Oorlog. De enige oorlog, zo schrijft hij in zijn inleiding, die hij heeft gewonnen. Hier wordt de geschiedenis herschreven vanuit de situatie na de val van de muur en de auteur wijst zichzelf als winnaar aan en alle anderen (Stop de N-bom, CvS, CPN) als marionetten van de Sovjet-Unie en dus als tegenstanders. Een grote conferentie uit 1980 (mede-georganiseerd door ondergetekende) waar basisgroepen uit heel de wereld samen kwamen en ook vooraanstaande IKV-ers als Laurens Hogebrink spraken, wordt niet eens genoemd, want dat past niet in het verhaal. Als (kerk)historicus leerde ik dat ego-documenten (memoires, dagboeken e.d.) historisch als het minst betrouwbaar moeten worden beschouwd. Het boek van Mient-Jan Faber schildert geen eerlijk beeld van een moeilijk tijdperk, maar is in alle opzichten een ego-document, waarin geen letter zelfkritiek en heel veel zelfverheerlijking te lezen is.
Wilken Veen is predikant in Amsterdam en oud-lid van de beweging Christenen voor het Socialisme.
De Helling 2007/2
