door Erica Meijers
Gelukkig hij, die ver van de mensen woon, dichtte de Romeinse dichter Horatius 30 jaar voor Christus. Iedereen die ooit latijn leerde kent dit beroemde lofdicht op het boerenleven, waarin hij een idyllisch landleven tegenover de verdorvenheid van de grote stad plaatst. Maar Horatius legde deze idealisering van het platteland wel in de mond van een stedeling, omdat hij wist dat vooral die mensen het boerenleven verheerlijken, die het niet zelf hoeven leven.
Daaraan is ook 2000 jaar later weinig veranderd. Wel veranderd is het boerenleven zelf. Dat is in grote mate door de stad en de industrialisering ingehaald. De techniekfilosoof Peter-Paul Verbeek denkt in het interview op pagina 5 hardop na over de betekenis hiervan voor zowel de tomaat als de mens die de tomaat eet. Na een artikel over de politieke gevolgen van de globalisering gaat het in deze Helling dan vooral over de sociaal-economische kant van de landbouw in tijden van globalisering. Voor veel boeren is het leven er dankzij de modernisering gemakkelijker en beter geworden, maar het heeft ook schaduwzijden. Zelfs voor de naïeve stedeling wordt het moeilijk het platteland te romantiseren wanneer hij terecht komt in de plastic zee van het kassengebied in het Spaanse Almeria en daar de krotten van de illegale tomatenplukkers ziet staan. Het zelfgefabriceerde onderkomen op de omslag van deze Helling staat namelijk niet in Latijns-Amerika of Afrika, maar in het zuiden van Europa en wordt bewoond door een gelukzoeker uit Noord-Afrika die een paar euro verdiend met lange uren in hete Spaanse kassen.
Niet alleen de landbouw is aangewezen op goedkope arbeid. Onze illustratrice Eva Hilhorst werkte op een cruiseschip en tekende een strip over de twee werelden aan boord: die van de passagiers en die van het personeel, waarvan sommigen nooit bovendeks komen. Op de eerste en laatste pagina’s een voorpublicatie van haar boek. Er staat in deze Helling veel feitenmateriaal, maar het verborgen thema is toch dat van Horatius: hoe en waar vindt de mens het geluk, niet alleen ver van mensen, maar vooral ook temidden van hen.
De Helling 2007/3
