De Helling

De Helling 2009, nummer 3

Klimaat en energie

In haar boek Störfall, over die dag in 1986 dat het mis ging in de kerncentrale van Tsjernobyl, bedenkt de Oostduitse schrijfster Christa Wolf dat de mannen die de atoomsplitsing uitvonden toch gedreven werden door een vreedzame utopie: namelijk genoeg energie voor iedereen voor altijd. In Tsjernobyl bleek die utopie een monster. En ook vandaag duiken steeds weer monsters tijdens de nog steeds voortdurende zoektocht naar die onbeperkte energievoorraad. Ze nemen nu de gestalte aan van overstromingen, armoede en andere dreigende rampen als gevolg van klimaatverandering. Maar nu de fossiele energiebronnen opraken en we ons steeds beter bewust zijn van de schade die zij toebrengen wenkt bij alle dreiging ook weer de utopie: duurzame, schone energie voor iedereen in overvloed, die vrede zal brengen over heel de aarde. Het kan dankzij de techniek, hoopt de een; nee dankzij versobering waarschuwt de ander. Het gaat om gerechtigheid, zeggen arme landen; het gaat om financiële en diplomatieke afspraken, vinden rijke landen. Nationale regeringen zeggen graag dat alles afhangt van de internationale afspraken in december in Kopenhagen, maar wetenschappers en klimaatactivisten vinden dat ieder land eigen initiatief moet nemen en de oren niet meer moeten laten hangen naar de belanghebbende oliebedrijven. In deze Helling onderzoeken we wat er verandert in de wereld van de energie als gevolg van klimaatverandering; in menig artikel loopt dat uit op concrete beleidsvoorstellen. Energie en klimaat zijn onderwerpen die snel technisch dreigen te worden, maar voor wie daar doorheen weet te kijken ligt er een schat aan utopisch materiaal in dit nummer verborgen.

Erica Meijers

Ecologische duisternis in tijden van Verlichting

door Jeroen Timmermans

Je kunt heel somber worden van de energie- en klimaatcrisis: we gaan met zijn allen naar de verdoemenis. Met open ogen [...]De kloof tussen wetenschap en politiek

door Wijnand Duyvendak

Als ‘Kopenhagen’ mislukt zal overal weer het commentaar klinken dat er een gebrek is aan politieke wil. Maar het ligt [...]Pier Vellinga: “De bal ligt bij de politiek”

door Erica Meijers

De Nederlandse regering heeft prachtige voornemens over duurzame energie, maar we liggen ver achter op andere landen. En [...]Wat als Kopenhagen mislukt?

door Stephan Slingerland

Wat zou er tijdens de klimaattop in Kopenhagen afgesproken kunnen worden, en vooral: wat moet er daarna gebeuren?Europe’s energy security lies at home

door Roderick Kefferpütz

The EU-Russia relationship has never been an easy one. This is particularly the case when it comes to their energy [...]Europa’s energiezekerheid ligt in eigen huis

door Roderick Kefferpütz

Het afgelopen decennium is er een nieuw Europees energielandschap ontstaan, dat gekenmerkt wordt door een toenemende [...]Keuze voor kernenergie niet rationeel

door Peer de Rijk

Kernenergie is terug van nooit helemaal weggeweest. Het is schoner dan fossiele brandstoffen en we hebben het nodig als [...]Nieuwe energie voor Europa

door Bas Eickhout

Hoe zou het Europees energiebeleid eruit moeten zien? Eigenlijk is het heel simpel: Europa moet de komende decennia [...]

In Afrika is klimaatverandering al overal zichtbaar. Boeren in Burkina Faso verliezen hun akkers door een overstroming, jagers in Congo moeten wegtrekken uit het gebied van hun voorouders en overal staat de voedselproductie onder druk. Moeten arme landen desondanks net zoveel bijdragen aan beperking van CO2 uitstoot als rijke landen? Drie bijdragen over klimaatverandering uit het oogpunt van rechtvaardigheid.

De klimaatschuld van rijken

door Augustine Njamnshi

Een eerlijk beleid De klimaatschuld van de rijke landen is deel van een bredere ecologische, sociale en economische [...]Klimaatverandering als verdelingsvraagstuk

door Titia van Leeuwen en Niels van den Berge

Het klimaatvraagstuk is geen technisch, maar een menselijk vraagstuk met eerlijke verdeling als de kern.Bereken verplichting per land

door Inge Vianen

De klimaatcrisis kan alleen eerlijk en effectief worden opgelost als ook de ontwikkelingscrisis serieus genomen wordt.De energieverhalen van GroenLinks

door Katinka Eikelenboom en Esther de Wit

GroenLinks pleit van oudsher voor duurzaamheid en zuinig energieverbruik. De argumenten zijn in de loop der tijd wel [...]Groene winst in Europarlement

door Judith Sargentini en Richard Wouters

Hoe kan de winst van de groene partijen bij de Europese verkiezingen worden omgezet in politieke resultaten? Over [...]

Interview met Michael Mann

Democratisering vergroot de kans op geweld

door Jelle van der Meer en Monique Kremer

Na zijn bejubelde boek The dark side of democracy (2005) moet de socioloog Michael Mann overal uitleg geven over zijn [...]Een nieuw politiek landschap

door Maarten van Poelgeest en Zef Hemel

In een situatie van demografische krimp moeten steden meer autonomie hebben. Dat betoogde Maarten van Poelgeest begin [...]

Cultuurpolitiek onder Plasterk

‘Wel leuk’ is niet goed genoeg.

door Robbert van Heuven

De culturele sector maakt zich zorgen over de opkomst van de PVV, die geen geld wil uitgeven aan kunst. Een toekomstig [...]

Interview met Liesbeth Noordegraaf-Eelens

‘Politici en beleidsmakers moeten ouderschap niet overnemen’

door Aysel Sabahoglu

Kinderen krijg je niet alleen voor jezelf, maar ook voor de samenleving. Maar in hoeverre mag de politiek zich met [...]Weg met de spruitjesschooltijden

door Michelle Verheij

Emancipatie en feminisme ten spijt kiezen ook jonge moeders vandaag weer voor parttime werk. Michelle Verheij, freelance [...]

- - - - - - - - - - - - -

Beeldbijdragen kunst als commitment:
Hapé Smeele: de vrije school in Bussum
Bernice Siewe: portret van Marokkaanse gemeenschap in Zeist
Jonas Staal: kunst is politiek
Alleen te zien in De Helling.